ข้ามไปที่เนื้อหาหลัก

วิธีใช้แดชบอร์ด Profitability

ติดตามรายได้ทุกบาทผ่าน 5 ชั้นกำไร — ต้นทุนสูตร ตัวเลือกเสริม ส่วนลด ค่าคอมมิชชั่น และของเสีย

เขียนโดย Kate Khunvirojpanich
อัปเดตแล้วเมื่อวานนี้

แดชบอร์ด Profitability คืออะไร?

Profitability แสดงให้เห็นว่ากำไรหายไปที่ไหนระหว่างราคาเมนูกับเงินที่เข้ากระเป๋าจริง ติดตามทุกบาทของรายได้ผ่าน 5 ชั้น — ต้นทุนสูตร ตัวเลือกเสริม ส่วนลด ค่าคอมมิชชั่นเดลิเวอรี และของเสีย — เพื่อให้เห็นว่าชั้นไหนกัดกร่อนกำไรมากที่สุดและควรแก้ตรงไหน

ทำไมถึงสำคัญ

ผู้ประกอบการส่วนใหญ่ดูตัวเลขกำไรแค่ตัวเดียว — มักเป็น Food Cost % — แล้วพลาดทุกอย่างอื่น กว่ารายได้จะกลายเป็นกำไร ถูกหักไปทีละน้อยจากส่วนลด Modifier โปรโมชั่น ค่าแพลตฟอร์ม และการสูญเสียที่ไม่ได้บันทึก Profitability แยกทุกส่วนออกเพื่อให้รู้ว่าตัวไหนกำลังทำลายกำไรจริง ๆ


โมเดลกำไร 5 ชั้น

แต่ละชั้นหักต้นทุนเพิ่มจากชั้นก่อนหน้า กำไรลดลงทีละขั้น ขนาดของการลดบอกว่าต้นทุนไหนใหญ่ที่สุด

ชั้น

หักอะไร

1. กำไรขั้นต้น (Gross Margin)

รายได้จานหลัก ลบ ต้นทุนวัตถุดิบตามสูตร (COGS)

2. หลังตัวเลือกเสริม (After Options)

บวกรายได้จาก Options ลบต้นทุนวัตถุดิบ Options เผยว่า Add-on ทำกำไรหรือเปล่า

3. หลังส่วนลด (After Discounts)

หักส่วนลดรายจาน + ส่วนลดรายออเดอร์ (จัดสรรตามสัดส่วน)

4. หลังค่าคอมมิชชั่น (After Commission)

หักค่าคอมมิชชั่นแพลตฟอร์มเดลิเวอรี (Grab, LINE MAN ฯลฯ) ใช้เฉพาะช่องทาง Partner

5. หลังของเสีย (After Waste)

หักของเสียจากสต็อกที่บันทึก นี่คือบรรทัดสุดท้าย — เงินที่เหลือจริง

แดชบอร์ดแบ่งเป็น 3 แท็บ — ภาพรวม (Overview), ตัวขับเคลื่อน (Drivers) และรายละเอียดจาน (Item Drilldown)


แท็บ 1: ภาพรวม (Overview)

มุมมองระดับสูง แสดงกำไรและมาร์จิ้นทั้ง 5 ชั้นเป็นตัวเลขหลัก พร้อมกราฟ Waterfall แสดงการลดลงจากขั้นต้นถึงสุทธิ และเส้นแนวโน้มรายสัปดาห์

KPI สองแถว

  • แถวบน — มาร์จิ้นเป็นเปอร์เซ็นต์: Gross Margin → After Options → After Discounts → After Commission → After Waste

  • แถวล่าง — เป็นบาท: Gross Profit → Profit After Options → After Discounts → After Commission → After Waste

แถวเปอร์เซ็นต์แสดงประสิทธิภาพ ("เก็บได้กี่บาทต่อทุกบาท") แถวบาทแสดงขนาด ("เหลือเงินเท่าไหร่ในแต่ละขั้น") ทั้งสองมีความสำคัญ

Margin Waterfall

กราฟ Waterfall แสดง 5 ชั้น เริ่มจากรายได้ขั้นต้นด้านซ้าย หักต้นทุนทีละแท่งไปทางขวา จบที่กำไรสุทธิ ขนาดของแท่งสีแดงบอกว่าต้นทุนชั้นไหนกัดกร่อนมากที่สุด

Margin Over Time

กำไร % รายสัปดาห์ทั้ง 5 ชั้น สังเกตแนวโน้ม:

  • ช่องว่างระหว่าง Gross Margin กับ After Discounts กว้างขึ้น — โปรโมชั่นหรือส่วนลดเพิ่มขึ้น

  • ช่องว่างระหว่าง After Discounts กับ After Commission กว้างขึ้น — สัดส่วนเดลิเวอรีเพิ่มไปแพลตฟอร์มค่าคอมสูง

  • Gross Margin ตกฉับพลัน — ซัพพลายเออร์ขึ้นราคา สูตรเปลี่ยน หรือเพิ่งเริ่มบันทึกของเสียอย่างจริงจัง

Profitability ตามช่องทาง

ตารางแสดงกำไรแต่ละชั้นแยกตามช่องทาง ช่องทาง Partner แยกรายแพลตฟอร์ม (Grab, LINE MAN ฯลฯ) พร้อมผลกระทบของค่าคอม เปรียบเทียบกำไรทานที่ร้าน vs. เดลิเวอรี — เดลิเวอรีมักต่ำกว่า 15–25 จุดเมื่อรวมค่าคอม

Recipe Coverage

สัดส่วนเมนูที่มีสูตรครบ ตัวเลขทั้งหมดข้างบนสะท้อนเฉพาะจานที่มีสูตร — ถ้า Coverage ต่ำ ตัวเลขต่ำกว่าต้นทุนจริง ควรรักษาไว้สูงกว่า 80%


แท็บ 2: ตัวขับเคลื่อน (Drivers)

ตอบคำถาม "จานไหน หมวดไหน เมนูไหนทำเงิน และตัวไหนดึงกำไรลง?"

Profit Pareto

เมนู 100 อันดับแรกเรียงตามกำไรสุทธิ (แท่ง) พร้อมเส้นสะสม % เส้นข้าม 80% เมื่อไหร่บอกว่ากำไรกระจุกตัวแค่ไหน: 10 จานถึง 80% = กระจุกมาก (เปราะ) 50 จานถึง 80% = กระจายดี (แข็งแรง)

Profit Efficiency

กราฟ Scatter: แกน X = net margin % แกน Y = กำไรสุทธิเป็นบาท จานด้านขวาบนเป็นทั้งมีประสิทธิภาพและยอดขายสูง — เครื่องจักรทำกำไร จานด้านซ้ายล่างเป็นทั้งกำไรน้อยและขายน้อย — ตัวเลือกสำหรับตัดออก

กำไรสุทธิตามหมวดหมู่ / ตามเมนู

กราฟ Waterfall แสดงแต่ละหมวดหรือเมนูว่ามีส่วนร่วมกำไรสุทธิเท่าไหร่ แท่งติดลบหมายความว่าหมวดนั้นขาดทุนเมื่อรวมทุกต้นทุน


แท็บ 3: รายละเอียดจาน (Item Drilldown)

ซูมเข้าดูจานเดียว ใช้เมื่อแท็บ Drivers ชี้จานที่ต้องการเข้าใจหรือแก้ไข

ตารางกำไรรายจาน

แต่ละแถวคือเมนูหนึ่งจาน: รายได้ ต้นทุน ส่วนลด ค่าคอม กำไรสุทธิ และกำไร % ทุกชั้น คลิกแถวเพื่อกรองส่วนที่เหลือทั้งแท็บตามจานนั้น

กำไรรายจานตามช่องทาง

จานเดียวกันแยกตามช่องทาง แสดงว่าช่องทางไหนทำกำไร ช่องทางไหนขาดทุน จานที่เป็น Star อาจทำกำไรดีทานที่ร้านแต่ขาดทุนผ่านเดลิเวอรี

Margin Waterfall ต่อจาน / รวม

Waterfall 5 ชั้น เฉพาะจานที่เลือก — แบบเฉลี่ยต่อจาน (เห็นว่ากำไรหายไปเท่าไหร่ต่อออเดอร์) และแบบรวม (เห็นขนาดจริง)

Margin Over Time รายจาน

แนวโน้มกำไรรายสัปดาห์ของจานที่เลือก ทั้ง 5 ชั้น แสดงว่ากำไรของจานนี้คงที่หรือกำลังลดลง

คำนวณอย่างไร

💡 Gross Margin = (รายได้จานหลัก − ต้นทุนสูตร) ÷ รายได้จานหลัก

💡After Options = (รายได้จานหลัก + รายได้ Options − ต้นทุนสูตร − ต้นทุน Options) ÷ (รายได้จานหลัก + รายได้ Options)

💡 After Discounts = กำไรหลัง Options − ส่วนลดทั้งหมด


​ 💡After Commission = ข้างบน − ค่าแพลตฟอร์มเดลิเวอรี


​ 💡After Waste = ข้างบน − ของเสียจากสต็อกที่บันทึก

ส่วนลดรายออเดอร์ (เช่น ลด 10% ทั้งบิล) จัดสรรให้แต่ละจานตามสัดส่วนของมูลค่าในออเดอร์

ตัวอย่าง

ผัดไทยสั่งผ่าน LINE MAN มีโปรลด 20% และเลือกเสริมโปรตีน:

  • ราคาจานหลัก: ฿180 — ต้นทุนสูตร ฿54 → Gross Margin = 70%

  • เสริมโปรตีน: +฿40 รายได้, +฿15 ต้นทุน รวม: รายได้ ฿220, ต้นทุน ฿69 → After Options = 68.6%

  • ส่วนลด 20% (ตามสัดส่วน): −฿44 รายได้สุทธิ ฿176 → After Discounts = 60.8%

  • ค่าคอม LINE MAN 30%: −฿66 → After Commission = 37.3%

  • ต้นทุนของเสียที่จัดสรร ฿5 → After Waste = 34.5%

ออเดอร์ที่ดูเหมือนกำไร 70% บนเมนู จริง ๆ ได้กำไร 34.5% — น้อยกว่าครึ่ง


ควรทำอย่างไร

  • เริ่มจาก Overview Waterfall แท่งที่ใหญ่ที่สุดคือจุดแก้ไขที่ใหญ่ที่สุด ถ้าค่าคอมโดมิเนท = ปัญหาช่องทาง ถ้าส่วนลดโดมิเนท = กลยุทธ์โปรโมชั่น ถ้าของเสียโดมิเนท = ปฏิบัติกา

  • เปรียบเทียบกำไรทานที่ร้าน vs. เดลิเวอรี ถ้าเดลิเวอรีต่ำกว่า 20 จุด พิจารณาขึ้นราคาเดลิเวอรีเพื่อชดเชย

  • ใช้ Profit Pareto หาเมนู 20 อันดับแรก ปกป้อง รับรองว่าวัตถุดิบไม่หมด

  • ดู Net Profit by Category หาแท่งติดลบ หมวดที่ติดลบถูกอุดหนุนโดยเมนูที่เหลือ

  • ใน Item Drilldown คลิกจานกำไรแย่ที่สุดที่ขายดี ที่นี่คือจุดปลดล็อกกำไรต่อการเปลี่ยนแปลง

  • ตรวจสอบทุกเดือน เปรียบเทียบ Margin After Waste เดือนต่อเดือน


คำถามที่พบบ่อย

ทำไม Gross Margin ที่นี่สูงกว่าในแดชบอร์ด COGS?

COGS ใช้ต้นทุนอาหารจริง (ที่ซื้อมา) เป็นตัวตั้ง ขณะที่ Profitability ใช้ต้นทุนทฤษฎีตามสูตร ส่วนต่างระหว่างสองตัวคือการสูญเสียที่ไม่ได้บันทึก — ของเสีย ตวงเกิน สต็อกหาย ถ้าต้องการภาพเต็ม ดูทั้งสองแดชบอร์ดคู่กัน

กำไรเดลิเวอรีดูแย่มาก ค่าคอมสูงจริงขนาดนั้นเหรอ?

ค่าคอมแพลตฟอร์มเดลิเวอรีในประเทศไทยอยู่ที่ 25–35% ของราคาขาย ถ้า Gross Margin 65% หักค่าคอม 30% เหลือ ~35% ก่อนหักของเสียและส่วนลด ผู้ประกอบการหลายรายตั้งราคาเดลิเวอรีสูงกว่าเพื่อชดเชย

ทำไม Margin After Waste แทบไม่ต่างจาก After Commission?

หักเฉพาะของเสียที่บันทึกแล้ว ถ้าทีมไม่ได้บันทึกของเสียในระบบ ชั้นนี้จะต่ำกว่าความเป็นจริง ตรวจสอบ Waste % of Revenue ในแดชบอร์ดของเสีย

เป้ากำไรหลังของเสียที่ดีคือเท่าไหร่?

ร้าน Full-service มักตั้งเป้า 15–25% QSR อยู่ที่ 8–15% ตัวเลขหลักเดียวมักบ่งชี้ปัญหา — ส่วนใหญ่เป็นเรื่องสัดส่วนเดลิเวอรีหรือส่วนลดเพิ่มขึ้น

ทำไมบางจานแสดง Profit After Commission ติดลบ?

จานเหล่านั้นขาดทุนจริงเมื่อขายผ่านเดลิเวอรี ราคาต่ำเกินไปสำหรับช่องทางนั้น ต้นทุนสูตรแพงเกิน หรือค่าคอมสูง พิจารณาตั้งราคาเดลิเวอรีแยก หรือถอดจานนั้นออกจากเมนูเดลิเวอรี

ส่วนลดรายออเดอร์จัดสรรอย่างไร?

ตามสัดส่วน ออเดอร์ ฿500 ลด 10% มีจาน ฿300 กับจาน ฿200 → จานแรกถูกหัก ฿30 จานที่สองถูกหัก ฿20 แต่ละจานรับส่วนแบ่งตามสัดส่วน

นี่ไม่ใช่คำตอบที่ต้องการใช่ไหม