แดชบอร์ด Profitability คืออะไร?
Profitability แสดงให้เห็นว่ากำไรหายไปที่ไหนระหว่างราคาเมนูกับเงินที่เข้ากระเป๋าจริง ติดตามทุกบาทของรายได้ผ่าน 5 ชั้น — ต้นทุนสูตร ตัวเลือกเสริม ส่วนลด ค่าคอมมิชชั่นเดลิเวอรี และของเสีย — เพื่อให้เห็นว่าชั้นไหนกัดกร่อนกำไรมากที่สุดและควรแก้ตรงไหน
ทำไมถึงสำคัญ
ผู้ประกอบการส่วนใหญ่ดูตัวเลขกำไรแค่ตัวเดียว — มักเป็น Food Cost % — แล้วพลาดทุกอย่างอื่น กว่ารายได้จะกลายเป็นกำไร ถูกหักไปทีละน้อยจากส่วนลด Modifier โปรโมชั่น ค่าแพลตฟอร์ม และการสูญเสียที่ไม่ได้บันทึก Profitability แยกทุกส่วนออกเพื่อให้รู้ว่าตัวไหนกำลังทำลายกำไรจริง ๆ
โมเดลกำไร 5 ชั้น
แต่ละชั้นหักต้นทุนเพิ่มจากชั้นก่อนหน้า กำไรลดลงทีละขั้น ขนาดของการลดบอกว่าต้นทุนไหนใหญ่ที่สุด
ชั้น | หักอะไร |
1. กำไรขั้นต้น (Gross Margin) | รายได้จานหลัก ลบ ต้นทุนวัตถุดิบตามสูตร (COGS) |
2. หลังตัวเลือกเสริม (After Options) | บวกรายได้จาก Options ลบต้นทุนวัตถุดิบ Options เผยว่า Add-on ทำกำไรหรือเปล่า |
3. หลังส่วนลด (After Discounts) | หักส่วนลดรายจาน + ส่วนลดรายออเดอร์ (จัดสรรตามสัดส่วน) |
4. หลังค่าคอมมิชชั่น (After Commission) | หักค่าคอมมิชชั่นแพลตฟอร์มเดลิเวอรี (Grab, LINE MAN ฯลฯ) ใช้เฉพาะช่องทาง Partner |
5. หลังของเสีย (After Waste) | หักของเสียจากสต็อกที่บันทึก นี่คือบรรทัดสุดท้าย — เงินที่เหลือจริง |
แดชบอร์ดแบ่งเป็น 3 แท็บ — ภาพรวม (Overview), ตัวขับเคลื่อน (Drivers) และรายละเอียดจาน (Item Drilldown)
แท็บ 1: ภาพรวม (Overview)
มุมมองระดับสูง แสดงกำไรและมาร์จิ้นทั้ง 5 ชั้นเป็นตัวเลขหลัก พร้อมกราฟ Waterfall แสดงการลดลงจากขั้นต้นถึงสุทธิ และเส้นแนวโน้มรายสัปดาห์
KPI สองแถว
แถวบน — มาร์จิ้นเป็นเปอร์เซ็นต์: Gross Margin → After Options → After Discounts → After Commission → After Waste
แถวล่าง — เป็นบาท: Gross Profit → Profit After Options → After Discounts → After Commission → After Waste
แถวเปอร์เซ็นต์แสดงประสิทธิภาพ ("เก็บได้กี่บาทต่อทุกบาท") แถวบาทแสดงขนาด ("เหลือเงินเท่าไหร่ในแต่ละขั้น") ทั้งสองมีความสำคัญ
Margin Waterfall
กราฟ Waterfall แสดง 5 ชั้น เริ่มจากรายได้ขั้นต้นด้านซ้าย หักต้นทุนทีละแท่งไปทางขวา จบที่กำไรสุทธิ ขนาดของแท่งสีแดงบอกว่าต้นทุนชั้นไหนกัดกร่อนมากที่สุด
Margin Over Time
กำไร % รายสัปดาห์ทั้ง 5 ชั้น สังเกตแนวโน้ม:
ช่องว่างระหว่าง Gross Margin กับ After Discounts กว้างขึ้น — โปรโมชั่นหรือส่วนลดเพิ่มขึ้น
ช่องว่างระหว่าง After Discounts กับ After Commission กว้างขึ้น — สัดส่วนเดลิเวอรีเพิ่มไปแพลตฟอร์มค่าคอมสูง
Gross Margin ตกฉับพลัน — ซัพพลายเออร์ขึ้นราคา สูตรเปลี่ยน หรือเพิ่งเริ่มบันทึกของเสียอย่างจริงจัง
Profitability ตามช่องทาง
ตารางแสดงกำไรแต่ละชั้นแยกตามช่องทาง ช่องทาง Partner แยกรายแพลตฟอร์ม (Grab, LINE MAN ฯลฯ) พร้อมผลกระทบของค่าคอม เปรียบเทียบกำไรทานที่ร้าน vs. เดลิเวอรี — เดลิเวอรีมักต่ำกว่า 15–25 จุดเมื่อรวมค่าคอม
Recipe Coverage
สัดส่วนเมนูที่มีสูตรครบ ตัวเลขทั้งหมดข้างบนสะท้อนเฉพาะจานที่มีสูตร — ถ้า Coverage ต่ำ ตัวเลขต่ำกว่าต้นทุนจริง ควรรักษาไว้สูงกว่า 80%
แท็บ 2: ตัวขับเคลื่อน (Drivers)
ตอบคำถาม "จานไหน หมวดไหน เมนูไหนทำเงิน และตัวไหนดึงกำไรลง?"
Profit Pareto
เมนู 100 อันดับแรกเรียงตามกำไรสุทธิ (แท่ง) พร้อมเส้นสะสม % เส้นข้าม 80% เมื่อไหร่บอกว่ากำไรกระจุกตัวแค่ไหน: 10 จานถึง 80% = กระจุกมาก (เปราะ) 50 จานถึง 80% = กระจายดี (แข็งแรง)
Profit Efficiency
กราฟ Scatter: แกน X = net margin % แกน Y = กำไรสุทธิเป็นบาท จานด้านขวาบนเป็นทั้งมีประสิทธิภาพและยอดขายสูง — เครื่องจักรทำกำไร จานด้านซ้ายล่างเป็นทั้งกำไรน้อยและขายน้อย — ตัวเลือกสำหรับตัดออก
กำไรสุทธิตามหมวดหมู่ / ตามเมนู
กราฟ Waterfall แสดงแต่ละหมวดหรือเมนูว่ามีส่วนร่วมกำไรสุทธิเท่าไหร่ แท่งติดลบหมายความว่าหมวดนั้นขาดทุนเมื่อรวมทุกต้นทุน
แท็บ 3: รายละเอียดจาน (Item Drilldown)
ซูมเข้าดูจานเดียว ใช้เมื่อแท็บ Drivers ชี้จานที่ต้องการเข้าใจหรือแก้ไข
ตารางกำไรรายจาน
แต่ละแถวคือเมนูหนึ่งจาน: รายได้ ต้นทุน ส่วนลด ค่าคอม กำไรสุทธิ และกำไร % ทุกชั้น คลิกแถวเพื่อกรองส่วนที่เหลือทั้งแท็บตามจานนั้น
กำไรรายจานตามช่องทาง
จานเดียวกันแยกตามช่องทาง แสดงว่าช่องทางไหนทำกำไร ช่องทางไหนขาดทุน จานที่เป็น Star อาจทำกำไรดีทานที่ร้านแต่ขาดทุนผ่านเดลิเวอรี
Margin Waterfall ต่อจาน / รวม
Waterfall 5 ชั้น เฉพาะจานที่เลือก — แบบเฉลี่ยต่อจาน (เห็นว่ากำไรหายไปเท่าไหร่ต่อออเดอร์) และแบบรวม (เห็นขนาดจริง)
Margin Over Time รายจาน
แนวโน้มกำไรรายสัปดาห์ของจานที่เลือก ทั้ง 5 ชั้น แสดงว่ากำไรของจานนี้คงที่หรือกำลังลดลง
คำนวณอย่างไร
💡 Gross Margin = (รายได้จานหลัก − ต้นทุนสูตร) ÷ รายได้จานหลัก
💡After Options = (รายได้จานหลัก + รายได้ Options − ต้นทุนสูตร − ต้นทุน Options) ÷ (รายได้จานหลัก + รายได้ Options)
💡 After Discounts = กำไรหลัง Options − ส่วนลดทั้งหมด
💡After Commission = ข้างบน − ค่าแพลตฟอร์มเดลิเวอรี
💡After Waste = ข้างบน − ของเสียจากสต็อกที่บันทึก
ส่วนลดรายออเดอร์ (เช่น ลด 10% ทั้งบิล) จัดสรรให้แต่ละจานตามสัดส่วนของมูลค่าในออเดอร์
ตัวอย่าง
ผัดไทยสั่งผ่าน LINE MAN มีโปรลด 20% และเลือกเสริมโปรตีน:
ราคาจานหลัก: ฿180 — ต้นทุนสูตร ฿54 → Gross Margin = 70%
เสริมโปรตีน: +฿40 รายได้, +฿15 ต้นทุน รวม: รายได้ ฿220, ต้นทุน ฿69 → After Options = 68.6%
ส่วนลด 20% (ตามสัดส่วน): −฿44 รายได้สุทธิ ฿176 → After Discounts = 60.8%
ค่าคอม LINE MAN 30%: −฿66 → After Commission = 37.3%
ต้นทุนของเสียที่จัดสรร ฿5 → After Waste = 34.5%
ออเดอร์ที่ดูเหมือนกำไร 70% บนเมนู จริง ๆ ได้กำไร 34.5% — น้อยกว่าครึ่ง
ควรทำอย่างไร
เริ่มจาก Overview Waterfall แท่งที่ใหญ่ที่สุดคือจุดแก้ไขที่ใหญ่ที่สุด ถ้าค่าคอมโดมิเนท = ปัญหาช่องทาง ถ้าส่วนลดโดมิเนท = กลยุทธ์โปรโมชั่น ถ้าของเสียโดมิเนท = ปฏิบัติกา
เปรียบเทียบกำไรทานที่ร้าน vs. เดลิเวอรี ถ้าเดลิเวอรีต่ำกว่า 20 จุด พิจารณาขึ้นราคาเดลิเวอรีเพื่อชดเชย
ใช้ Profit Pareto หาเมนู 20 อันดับแรก ปกป้อง รับรองว่าวัตถุดิบไม่หมด
ดู Net Profit by Category หาแท่งติดลบ หมวดที่ติดลบถูกอุดหนุนโดยเมนูที่เหลือ
ใน Item Drilldown คลิกจานกำไรแย่ที่สุดที่ขายดี ที่นี่คือจุดปลดล็อกกำไรต่อการเปลี่ยนแปลง
ตรวจสอบทุกเดือน เปรียบเทียบ Margin After Waste เดือนต่อเดือน
คำถามที่พบบ่อย
ทำไม Gross Margin ที่นี่สูงกว่าในแดชบอร์ด COGS?
COGS ใช้ต้นทุนอาหารจริง (ที่ซื้อมา) เป็นตัวตั้ง ขณะที่ Profitability ใช้ต้นทุนทฤษฎีตามสูตร ส่วนต่างระหว่างสองตัวคือการสูญเสียที่ไม่ได้บันทึก — ของเสีย ตวงเกิน สต็อกหาย ถ้าต้องการภาพเต็ม ดูทั้งสองแดชบอร์ดคู่กัน
กำไรเดลิเวอรีดูแย่มาก ค่าคอมสูงจริงขนาดนั้นเหรอ?
ค่าคอมแพลตฟอร์มเดลิเวอรีในประเทศไทยอยู่ที่ 25–35% ของราคาขาย ถ้า Gross Margin 65% หักค่าคอม 30% เหลือ ~35% ก่อนหักของเสียและส่วนลด ผู้ประกอบการหลายรายตั้งราคาเดลิเวอรีสูงกว่าเพื่อชดเชย
ทำไม Margin After Waste แทบไม่ต่างจาก After Commission?
หักเฉพาะของเสียที่บันทึกแล้ว ถ้าทีมไม่ได้บันทึกของเสียในระบบ ชั้นนี้จะต่ำกว่าความเป็นจริง ตรวจสอบ Waste % of Revenue ในแดชบอร์ดของเสีย
เป้ากำไรหลังของเสียที่ดีคือเท่าไหร่?
ร้าน Full-service มักตั้งเป้า 15–25% QSR อยู่ที่ 8–15% ตัวเลขหลักเดียวมักบ่งชี้ปัญหา — ส่วนใหญ่เป็นเรื่องสัดส่วนเดลิเวอรีหรือส่วนลดเพิ่มขึ้น
ทำไมบางจานแสดง Profit After Commission ติดลบ?
จานเหล่านั้นขาดทุนจริงเมื่อขายผ่านเดลิเวอรี ราคาต่ำเกินไปสำหรับช่องทางนั้น ต้นทุนสูตรแพงเกิน หรือค่าคอมสูง พิจารณาตั้งราคาเดลิเวอรีแยก หรือถอดจานนั้นออกจากเมนูเดลิเวอรี
ส่วนลดรายออเดอร์จัดสรรอย่างไร?
ตามสัดส่วน ออเดอร์ ฿500 ลด 10% มีจาน ฿300 กับจาน ฿200 → จานแรกถูกหัก ฿30 จานที่สองถูกหัก ฿20 แต่ละจานรับส่วนแบ่งตามสัดส่วน



